Chang Zheng 3B

Chang Zheng 3B Długi Marsz 3B
Start rakiety Długi Marsz 3B
Producent	Chińska Akademia Techniki Rakiet Nośnych (Chiny)
Rodzina rakiet	Chang Zheng
Przeprowadzone starty	11
Nieudane starty	1
Udane starty	91 %
Data pierwszego startu	14 lutego 1996
Data ostatniego startu	[[]] [[]]
Koszt wystrzelenia	70 mln. USD (kurs z 1999)
Zdolność wynoszenia	11 200 kg na orbitę LEO 5 100 na orbitę GTO
Siła ciągu przy starcie	2 980 kN
Wymiary
Długość	54,80 m
Średnica	3,35 m
Masa całkowita	425 800 kg
Człony
Człon 0.	4 × CZ-2E-0
Człon 1.	1 × CZ-3A-1
Człon 2.	1 × CZ-2C/SD-2
Człon 3.	1 × CZ-3A-3

Chang Zheng 3B (chiń. tradycyjny: 長征系列運載火箭; chiń. uproszczony: 长征系列运载火箭; pinyin: Chángzhēng xìliè yùnzài huǒjiàn; pol. Długi marsz) — chińska trójstopniowa rakieta nośna. Jedna z największych chińskich rakiet. Wywodzi się z rakiety Chang Zheng 3A.

Pierwszy start tej rakiety, 14 lutego 1996, zakończył się tragedią i politycznym skandalem. W 22 sekundy po starcie, rakieta spadła i eksplodowała na terenach wiejskich. Wybuch miał moc 20–50 ton trotylu (rakieta była praktycznie pełna paliwa). Zginęło co najmniej 6 ludzi, a 57 zostało rannych (inne źródła podają nawet 100 ofiar śmiertelnych). Ładunkiem rakiety był satelita Intelsat 708, który zawierał, jak się później okazało, urządzenia objęte zakazem eksportu do Chin przez amerykańskie prawo. Pracownicy wytwórcy satelity zostali dopuszczeni do wraku statku dopiero kilka godzin po katastrofie i nie znaleźli owych urządzeń na miejscu katastrofy. Spowodowało to wybuch skandalu w amerykańskim rządzie i doprowadziło do ukarania firm Hughes Electronics i Boeing Satellite Systems.

[edytuj] Chronologia lotów

1. 14 lutego 1996, 19:01 GMT; s/n CZ3B-1 (40); miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
   Ładunek: Intelsat 708; Uwagi: start nieudany - awaria systemu kierowania spowodowała upadek i eksplozję rakiety 22 sekundy po starcie. Zginęło co najmniej 6 ludzi, a 57 zostało rannych
2. 19 sierpnia 1997, 17:50 GMT; s/n CZ3B-2 (46); miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
   Ładunek: Agila 2; Uwagi: start udany
3. 16 października 1997, 19:13 GMT; s/n CZ3B-3 (48); miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
   Ładunek: APSTAR 2R; Uwagi: start udany
4. 30 maja 1998, 10:00 GMT; s/n CZ3B-4 (52); miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
   Ładunek: Zhongwei 1; Uwagi: start udany
5. 18 lipca 1998, 09:20 GMT; s/n CZ3B-5 (53); miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
   Ładunek: Xinnuo 1; Uwagi: start udany
6. 12 kwietnia 2005, 12:00 GMT; s/n ?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
   Ładunek: APSTAR 6; Uwagi: start udany
7. 28 października 2006, 16:20 GMT; s/n ?; miejsce startu: kosmodrom Xichang, Chiny
   Ładunek: Xinnuo 2; Uwagi: start udany
8. 13 maja 2007, 16:01 GMT; s/n ?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
   Ładunek: Nigcomsat-1; Uwagi: start udany
9. 5 lipca 2007, 12:08 GMT; s/n ?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
   Ładunek: Zhonxing 6B; Uwagi: start udany
10. 9 czerwca 2008, 12:15 GMT; s/n ?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: Zhongxing 9; Uwagi: start udany
11. 29 października 2008, 16:54 GMT; s/n ?; miejsce startu: kosmodrom Xichang (LC2), Chiny
    Ładunek: VENESAT 1; Uwagi: start udany

[edytuj] Bibliografia

• (en) Encyclopedia Astronautica
• (en) Chinese Great Wall Industry Corporation