Algieria

	الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية; Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna
Flaga Algierii	Godło Algierii
	Dewiza: (arab.) من الشعب و للشعب; (Z ludu i dla ludu)
	Hymn: Kassaman
Język urzędowy	arabski
Stolica	Algier
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Abdelaziz Buteflika
Szef rządu	premier Ahmed Ujahia
Powierzchnia; • całkowita; • wody śródlądowe	11. na świecie; 2 381 740[1] km²; ~0%
Liczba ludności (2008); • całkowita ; • gęstość zaludnienia	36. na świecie; 33 770 000[2]▲; 14 osób/km²
Jednostka monetarna	dinar algierski (DZD)
Niepodległość	od Francji; 5 lipca 1962
Religia dominująca	islam
Strefa czasowa	UTC +1
Kod ISO 3166	DZ
Domena internetowa	.dz
Kod samochodowy	DZ
Kod telefoniczny	+213
	1 Dane podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (en); 2 Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (en), World Gazetteer szacuje liczbę ludności w 2008 roku na ok. 34 500 000 (źródło) (en)

Brak wersji przejrzanej

Skocz do: nawigacji, szukaj

Algieria (al-Dżaza'ir, Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna - Al-Dżumhurijja al-Dżaza'irijja ad-Dimukratijja asz-Szabijja) – członek Unii Afrykańskiej, 11 co do wielkości państwo świata, położone w Afryce północnej nad Morzem Śródziemnym. Znaczną część obszaru Algierii zajmują pustynie i półpustynie, wchodzące w skład Sahary.

[edytuj] Etymologia nazwy

Lista etymologii nazw państw

[edytuj] Ustrój polityczny

Algieria zgodnie z konstytucją z 19 listopada 1976 (wielokrotnie nowelizowaną) jest republiką, w której głową państwa jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na maksymalnie dwie pięcioletnie kadencje. Prezydent mianuje premiera, który stoi na czele rządu.
Dwuizbowy parlament składa się z izby niższej - Narodowego Zgromadzenia Ludowego oraz izby wyższej - Rady Narodu. W Narodowym Zgromadzeniu Ludowym zasiada 389 deputowanych wybieranych w powszechnych wyborach na 5-letnią kadencję. 1/3 ze 144 członków Rady Narodu jest mianowana przez prezydenta, a 2/3 wybierane przez izbę niższą. Kadencja Rady Narodu wynosi 6 lat, ale konstytucja wymaga, aby połowa składu była wymieniana co 3 lata.

Podział administracyjny: 48 wilai Stolica: Algier 1,6 mln mieszkańców (zespół miejski 3,8 mln)

[edytuj] Podział administracyjny

Algieria jest podzielona na 48 wilajetów

Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Algierii

[edytuj] Geografia

Algieria leży w północnej Afryce nad Morzem Śródziemnym, między Marokiem i Tunezją.

Położenie: 28° 00 N, 3° 00 E

Powierzchnia całkowita: 2 381 740 km² (powierzchnia wód śródlądowych pomijalna).

Porównania:
Porównanie z Polską: siedem razy większa od Polski
Porównanie z Australią: trochę mniejsza niż Australia Zachodnia
Porównanie z Kanadą: trochę większe niż Nunavut
Porównanie z Wielką Brytanią: dziesięciokrotnie większa
Porównanie z USA: ok. 3,5 raza większa od Teksasu

Granice lądowe: 6 343 km, w tym z poszczególnymi państwami:

Libia 982 km,
Mali 1 376 km,
Mauretania 463 km,
Maroko 1 559 km,
Niger 956 km,
Tunezja 965 km,
Sahara Zachodnia 42 km

Linia brzegowa: 998 km

Morskie długości:

powierzchnia połowów: 32-52 mil morskich
wody należące do kraju: 12 mil morskich

[edytuj] Historia

Pustynia Sahara na terenie Algierii

Algieria - ruiny łuku triumfalnego w Timgad

Moul N'Aga w Akakusie w południowo – zachodniej części Algierii

Rdzenna berberyjska ludność Algierii przez ostatnie 3000 lat przeważnie znajdowała się pod rządami obcych władców. Do czasu przybycia Arabów w VIII wieku najważniejszymi z nich byli Fenicjanie (1000 r. p.n.e.) i Rzymianie (200 r. p.n.e.).

Formalnie będąc częścią imperium osmańskiego, wybrzeże Algierii było używane przez piratów jako ich baza. Ten proceder zakończyła inwazja francuska w roku 1830, po której nastąpiło zajęcie całego kraju, zakończone w roku 1847. W roku 1881 Algieria Francuska została włączona do Francji jako terytorium zamorskie; rozpoczął się masowy napływ osadników francuskich. W roku 1954 wybuchło powstanie zbrojne - wojna o niepodległość Algierii pod kierownictwem Frontu Wyzwolenia Narodowego (FLN). Sytuację komplikuje odkrycie w 1956 bogatych złóż ropy naftowej oraz działalność OAS - francuskiej organizacji terrorystycznej, domagającej się zachowania władzy francuskiej. Na mocy układu z Evian Francja (prezydent Charles de Gaulle) uznaje niepodległość Algierii.

W niepodległej Algierii socjalistyczny FLN staje się jedyną legalną partią. Urząd prezydenta obejmuje Ben Bella, a po wojskowym zamachu stanu w 1965 - Huari Bumedien. Algieria nacjonalizuje firmy naftowe i przyłącza się do Ruchu Państw Niezaangażowanych (NAM). Po śmierci Bumediena w 1978 urząd prezydenta obejmuje Szadli Bendżedid. Nowa, demokratyczna konstytucja, uchwalona w 1989 roku, powoduje chaos polityczny. Olbrzymie poparcie społeczne uzyskuje islamistyczny Islamski Front Ocalenia (FIS), który w roku 1990 wygrywa wybory komunalne i regionalne. Po wygranej pierwszej turze wyborów parlamentarnych w roku 1991 dochodzi do reakcji wojska i zwolenników państwa laickiego: FIS zostaje zdelegalizowany, a wybory unieważnione. W latach 90. XX wieku dochodziło do masakr ludności cywilnej, organizowanych przez fundamentalistów islamskich, ale także spowodowanych przez reakcje władz.

W styczniu 2000 rozwiązała się Islamska Armia Ocalenia, zbrojne skrzydło Islamskiego Frontu Ocalenia (FIS), a wielu jej bojowników poddało się w zamian za amnestię.

[edytuj] Gospodarka

Algieria należy do eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego wydobywanej na Saharze i transportowanej rurociągami do portów: Arziw, Dżidżili i Bidżaja. Ponadto wydobycie fosforytów, cynku, ołowiu, miedzi, węgla kamiennego, soli kamiennej, gipsu, rtęci (4. miejsce na świecie w wydobyciu), uranu i rud żelaza, Elektrownie opalane ropą i gazem; elektrownie atomowe. Przemysł rafineryjny, środków transportu, metalowy, elektroniczny, cementowy i chemiczny; rzemiosło. Uprawa zbóż, oliwek, winorośli, pomarańcz, mandarynek i pomidorów. Hodowla owiec, kóz, wielbłądów, bydła; rybołówstwo. Transport samochodowy i kolejowy; żegluga kabotażowa. Handel z Francją, Włochami, Niemcami, USA, Hiszpanią.

PKB 7300 USD na osobę (2005)
bezrobocie: 22,5% (2005)
23% ludności poniżej poziomu ubóstwa.
na osobę przypada 713 kilowatogodzin
114 telefonów na 1000 osób
16 użytkowników Internetu na 1000 osób.
1000 osób na 1 lekarza
513 osób na łóżko szpitalne

[edytuj] Ludność

Przyrost naturalny: 1,22% (2005)
Śmiertelność niemowląt: 32,16 na 1000 żywych narodzin
Średnia długość życia: 73 lata
Religia: islam - 99% (głównie sunnici, ale też ibadyci- 1-2%)
analfabetyzm: 30%

[edytuj] Zobacz też

System bankowy w Algierii

[edytuj] Bibliografia

Algieria : badania 1987-1988.red. Eligiusz Dworaczyński. Wykopaliska archeologiczne-Algieria. Materiały Pracowni Archeologiczno-Konserwatorskiej. Kraków Biblioteka Międzynarodowego Centrum Kultury. Pracownia Archeologiczno-Konserwatorska PKZ, 1988
Barska Anna: Konflikt kulturowy w społeczeństwie algierskim w drugiej połowie XX wieku. Opole. Wydawnictwo UO, 1998.
Dobosiewicz Zbigniew: Algieria dnia dzisiejszego. Warszawa : Wydawnictwo Wiedza Powszechna, 1971.
Égretaud Marcel: Algieria. Warszawa : Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1958.
Frazik Józef Tomasz: Arabska architektura Tunezji, Algierii, Maroka oraz mauretańskiej Hiszpanii. Kraków : Wydawnictwo PK, 1993.
Jałowiecki Bohdan: Procesy rozwoju społecznego współczesnej Algierii. Warszawa ; Państwowe Wydawnictwa Naukowe, 1978.
Kasznik-Christian Aleksandra: Między Francją a Algierią. Wrocław : Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydaw., 1977.
Kasznik-Christian Aleksandra: Algieria. Warszawa : Wydawnictwo TRIO, 2006.
Kasznik-Christian Aleksandra: Wojna algierska 1954-1962. Łódź : Wydawnictwo Ibidem, 2001.
Krasicki Ignacy: Współczesna Algieria. Warszawa : Krajowa Agencja Wydawnicza, 1978.
Matosek Stanisław: Algieria. Warszawa : Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1976.
Nostitz-Jackowska Anna: Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna. Warszawa : Krajowa Agencja Wydawnicza, 1979.
Rekłajtis Elżbieta: Rozwój szkolnictwa w Algierii. Warszawa : Państwowe Wydawnictwa Naukowe, 1968.
Rostafiński Józef: Świat i ludzie Algieru. Kraków. nakł. Księgarni G. Gebethnera i Sp., 1896.
Roy Jules: Wojna w Algierii. Warszawa : Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1961
Szafar Tadeusz: Algierii droga do niepodległości. Warszawa. Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1972.