Aleksander Dobry

Skocz do: nawigacji, szukaj

Aleksander Dobry, rum. Alexandru cel Bun (ur. 1375-1380, zm. 1432) – hospodar Mołdawii w latach 1400-1432 z dynastii Muszatowiczów.

Był synem hospodara Romana I i jego żony Anastazji. Objął tron mołdawski dzięki interwencji hospodara wołoskiego Mirczy Starego, który w 1400 usunął zeń hospodara Jugę i wprowadził nań Aleksandra (początkowo, do 1407, wraz z bratem Bogdanem).

Jego długie panowanie było okresem rozkwitu Mołdawii, szczególnie pod względem gospodarczym. Aleksander uporządkował zrujnowany wcześniejszymi waśniami kraj, szczególną uwagę przykładał do rozwoju miast, którym nadawał liczne przywileje. Dbając o rozwój handlu czarnomorskiego, wydawał przywileje handlowe kupcom ze Lwowa (1408) i Krakowa (1409). Rozbudował porty w Kilii (zajętej po śmierci Mirczy Starego) i Białogrodzie, które w tym okresie były jedynymi portami morskimi wykorzystywanymi przez Polskę.

W polityce zagranicznej oparł się na sojuszu z Polską i Wołoszczyzną przeciwko Węgrom. 12 marca 1402 uznał się wasalem króla Polski Władysława Jagiełły, a 1 sierpnia 1404 złożył mu hołd lenny w Kamieńcu Podolskim. Wspierał militarnie Polaków w walkach przeciwko zakonowi krzyżackiemu – oddziały mołdawskie uczestniczyły w wojnie 1409-1411 (w tym w bitwie pod Grunwaldem), 1414, a także odznaczyły się podczas oblężenia Malborka w 1422. Wspierał też Jagiełłę finansowo (zabezpieczeniem jednej z pożyczek był zastaw na Pokuciu, które później stało się terytorium spornym). Pod koniec życia (po 1430), wobec braku polskiej pomocy w wojnie z Turcją wypowiedział stosunek lenny wobec Polski i zaatakował Pokucie, wspierając wielkiego księcia Świdrygiełłę w walce przeciwko Jagielle, jednak bezskutecznie.

Był hojnym mecenasem kościoła prawosławnego, ufundował liczne cerkwie i monastyry, utworzył też drugie biskupstwo prawosławne w Mołdawii, a także biskupstwo ormiańskie w Suczawie.

Po jego śmierci państwo mołdawskie zostało ogarnięte przez kryzys polityczny w związku z działaniami wielu pretendentów do tronu (licznych synów, a potem i wnuków Aleksandra), czego efektem było osłabienie władzy centralnej umocnionej przez Aleksandra.

Aleksander Dobry był czterokrotnie żonaty. Jego żonami były:

poślubiona w 1393 lub 1394 Małgorzata z Lasoncz (de Losoth), córka Stefana, wojewody siedmiogrodzkiego,
poślubiona ok. 1408 Anna Neacşa, zm. 2 listopada 1418
poślubiona w 1419 Ryngałła, z którą się rozwiódł w 1421
poślubiona po 1420 Maria.

Pozostawił po sobie licznych ślubnych i nieślubnych synów, pięciu z nich obejmowało potem tron mołdawski: Eliasz, Stefan, Piotr, Bogdan i Piotr Aron.

Demel J., Historia Rumunii, wyd. 2, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź 1986, s. 119.
Tęgowski J., Powiązania genealogiczne wojewodów mołdawskich Bogdanowiczów z domem Giedyminowiczów w XIV-XV wieku, "Genealogia. Studia i materiały historyczne", t. 3, 1993.